Άρθρο 115
(1) Ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος της Δημοκρατίας διορίζουσιν από κοινού δύο ικανά και κατάλληλα πρόσωπα, ανώτατου ηθικού επιπέδου και αναγνωρισμένης επιστημονικής κατάρτισης ή πείρας στον οικονομικό, στον λογιστικό, στον ελεγκτικό ή άλλο αντίστοιχο τομέα ως γενικόν ελεγκτήν και βοηθόν γενικού ελεγκτού τηρουμένου του κανόνος ότι ο γενικός ελεγκτής και ο βοηθός γενικού ελεγκτού δεν θα ανήκωσιν εις την αυτήν κοινότητα.
(2) Ο γενικός ελεγκτής είναι προϊστάμενος της ελεγκτικής υπηρεσίας της Δημοκρατίας και ο βοηθός γενικού ελεγκτού έπεται αυτώ. Η ελεγκτική υπηρεσία της Δημοκρατίας είναι ανεξάρτητος υπηρεσία της Δημοκρατίας μη υπαγομένη εις οιονδήποτε υπουργείον.
(3) Ο γενικός ελεγκτής και ο βοηθός γενικού ελεγκτού διορίζονται για περίοδο οκτώ (8) ετών, χωρίς δικαίωμα επαναδιορισμού, εκτός και εάν συμπληρώσουν την ηλικία των εξήντα οκτώ (68) ετών πριν από τη λήξη της οκταετούς τους θητείας, οπότε και αφυπηρετούν όταν συμπληρωθεί το εξηκοστό όγδοο (68) έτος της ηλικίας τους, και υπηρετούν υφ’ όρους καθοριζομένους διά των εγγράφων του διορισμού τους και δεν αποχωρούσι της υπηρεσίας ούτε απολύονται εκ της θέσεως αυτών, ειμή υφ’ ούς όρους και καθ’ όν τρόπον οι δικασταί του Ανωτάτου Δικαστηρίου.
Άρθρο 116
Ο γενικός ελεγκτής βοηθούμενος υπό του βοηθού γενικού ελεγκτού ελέγχει εν ονόματι της Δημοκρατίας πάσαν πληρωμήν ή είσπραξιν και πάντα λογαριασμόν χρηματικών διαθεσίμων ή λοιπού ενεργητικού ή αναληφθεισών υπό της Δημοκρατίας ή διά λογαριασμόν αυτής υποχρεώσεων, του οποίου η διαχείρισις γίνεται υπό της Δημοκρατίας ή εν ονόματι αυτής θεωρών και ελέγχων συνάμα πάντα τοιούτον λογαριασμόν. Προς τον σκοπόν τούτον έχει το δικαίωμα της επιθεωρήσεως απάντων των σχετικών προς τοιούτους λογαριασμούς βιβλίων, αρχείων και καταστάσεων και των τόπων ένθα φυλάσσεται το περί ού ο λόγος ενεργητικόν.
Ο γενικός ελεγκτής βοηθούμενος υπό του βοηθού γενικού ελεγκτού ασκεί πάσαν ετέραν εξουσίαν και εκτελεί πάσαν ετέραν υπηρεσίαν ή καθήκον καθοριζόμενον ή ανατιθέμενον εις αυτόν διά νόμου.
Αι εις το παρόν κεφάλαιον οριζόμεναι εξουσίαι και τα καθήκοντα του γενικού ελεγκτού δύνανται ν’ ασκώνται και η καθοριζόμενη υπηρεσία να εκτελείται υπ’ αυτού είτε αυτοπροσώπως είτε δι’ υπαλλήλων υπαγομένων υπ’ αυτόν και ενεργούντων υπό και συμφώνως προς τας οδηγίας αυτού.
O γενικός ελεγκτής υποβάλλει ετησίως έκθεσιν επί της ασκήσεως των εν των παρόντι κεφαλαίω αναφερομένων υπηρεσιών και καθηκόντων αυτού προς τον Πρόεδρον και τον Aντιπρόεδρον της Δημοκρατίας, οίτινες μεριμνώσι περί της καταθέσεως αυτής ενώπιον της Bουλής.
Άρθρο 117
- O βοηθός γενικού ελεγκτού έχει την εξουσίαν και εκτελεί τας υπηρεσίας και τα καθήκοντα, άτινα κανονικώς εμπίπτουσιν εις την αρμοδιότητα του αξιώματός του. Oύτος ωσαύτως δύναται, υποκείμενος εις τας οδηγίας του γενικού ελεγκτού, να ασκή πάσαν εξουσίαν και να εκτελή πάν καθήκον ή υπηρεσίαν εμπεπιστευμένην εις τον γενικόν ελεγκτήν δυνάμει του Συντάγματος ή του νόμου.
- O βοηθός γενικού ελεγκτού αναπληροί τον γενικόν ελεγκτήν εν τη ενασκήσει των καθηκόντων αυτού, εν περιπτώσει απουσίας ή πρωσκαίρου κωλύματος αυτού.
Ο περί της Δημοσιονομικής Ευθύνης και του Δημοσιονομικού Πλαισίου Νόμος του 2014 (ν. 20(Ι)/2014)
Σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου, ο Γενικός Ελεγκτής έχει τις εξής εξουσίες και ευθύνες:
- 1. Έλεγχος των οικονομικών καταστάσεων του Δημοσιονομικού Συμβουλίου (άρθρο 32(3)).
2.Έλεγχος της Δημοσιονομικής Έκθεσης που ετοιμάζεται από τον Γενικό Λογιστή (άρθρο 78(4)).
3.Έλεγχος των οικονομικών καταστάσεων που περιλαμβάνουν όλους τους οικονομικούς φορείς που συμπεριλαμβάνονται στον Προϋπολογισμό της Δημοκρατίας και έλεγχος των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της Γενικής Κυβέρνησης, οι οποίες ετοιμάζονται από τον Γενικό Λογιστή (άρθρο 79(1)).
4.Έλεγχος των οικονομικών καταστάσεων κάθε οντότητας Γενικής Κυβέρνησης, Αρχής Τοπικής Αυτοδιοίκησης, κρατικού Οργανισμού και κρατικής επιχείρησης (άρθρο 109(3)).
- 5. Ο Γενικός Ελεγκτής δύναται επίσης να ελέγχει τις ετήσιες εκθέσεις που υποβάλλονται στον Υπουργό Οικονομικών από τους οικονομικούς φορείς, αναφορικά με την υλοποίηση έργων και την απόδοση συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα που είναι υπό την ευθύνη τους, όσον αφορά στις συμβατικές υποχρεώσεις (άρθρο 88(4)).
Βάσει του άρθρου 81 του Νόμου, ο Γενικός Ελεγκτής διενεργεί τους πιο πάνω ελέγχους, στη βάση διεθνών αναγνωρισμένων προτύπων ελέγχου που ο ίδιος ήθελε αποφασίσει και για σκοπούς του ελέγχου έχει το δικαίωμα πρόσβασης στα λογιστικά βιβλία, σε καταστάσεις, επιστροφές και άλλες πληροφορίες.
Ο περί της Καταθέσεως Στοιχείων και Πληροφοριών στον Γενικό Ελεγκτή της Δημοκρατίας Νόμος του 2002 (Ν. 113(Ι)/2002)
Βάσει του υπό αναφορά Νόμου, ο Γενικός Ελεγκτής έχει εξουσία να ζητά οποιαδήποτε στοιχεία ή πληροφορίες σε οποιαδήποτε μορφή, περιλαμβανομένης και της ηλεκτρονικής μορφής και οποιεσδήποτε γραπτές ή προφορικές εξηγήσεις που κατά την κρίση του είναι αναγκαίες για τον έλεγχο, από τους Υπουργούς, τους δημόσιους υπαλλήλους, τους Προέδρους, τα μέλη των Συμβουλίων και τους υπαλλήλους των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου, τους Δημάρχους, τους Κοινοτάρχες, τα μέλη των Δημοτικών και Κοινοτικών Συμβουλίων και τους υπαλλήλους τους, τους αξιωματούχους και τους υπαλλήλους των διάφορων Υπηρεσιών της Δημοκρατίας, άλλων Αρχών ή Συμβουλίων που συστάθηκαν ή θα συσταθούν με Νόμο ή από άλλους Οργανισμούς, οι οποίοι ελέγχονται από τον Γενικό Ελεγκτή και γενικά από οποιοδήποτε πρόσωπο, το οποίο κατέχει ή είναι υπόλογο για τα στοιχεία, τις επεξηγήσεις ή τις πληροφορίες αυτές.
Όλα τα πιο πάνω πρόσωπα οφείλουν:
- Να μη δίνουν ψευδή στοιχεία και πληροφορίες.
- Να μην αποκρύπτουν οποιεσδήποτε πληροφορίες ή στοιχεία.
- Να μην εμποδίζουν την πλήρη και ελεύθερη πρόσβαση στα σχετικά αρχεία.
- Να μην επηρεάζουν οποιοδήποτε πρόσωπο, το οποίο πρόκειται να δώσει στοιχεία ή πληροφορίες.
- Να μην υποκινούν οποιοδήποτε πρόσωπο για απόκρυψη στοιχείων.
Με βάση τον Νόμο αυτό, ο Γενικός Ελεγκτής έχει εξουσία να απαιτήσει από οποιοδήποτε πρόσωπο, το οποίο λαμβάνει χορηγία/εγγύηση/δάνειο από το Πάγιο Ταμείο ή άλλο Ταμείο του Δημοσίου, όπως παράσχει σ’ αυτόν όλα τα απαιτούμενα στοιχεία, για εξακρίβωση του τρόπου διάθεσης του σχετικού ποσού.
Επίσης, κατοχυρώνεται και νομικά η εξουσία του Γενικού Ελεγκτή να διεξάγει διαχειριστικό έλεγχο σε οποιονδήποτε ελεγχόμενο Οργανισμό, για να διαπιστώσει αν αυτός λειτουργεί και χρησιμοποιεί τους διαθέσιμους πόρους του με οικονομικό, αποδοτικό και αποτελεσματικό τρόπο.
Καθορίζεται, τέλος, διαδικασία για την ανάθεση, κατά την κρίση του Γενικού Ελεγκτή, ελέγχων των λογαριασμών οποιουδήποτε υπ’ αυτού ελεγχόμενου Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου, Οργανισμού Δημοσίου Δικαίου, Αρχής Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Συμβουλίου, Ταμείου, Αρχής, Σχεδίου και οποιουδήποτε άλλου υπ’ αυτού ελεγχομένου, σε ιδιώτες ελεγκτές. Στην περίπτωση αυτή, ο Γενικός Ελεγκτής της Δημοκρατίας διατηρεί την εξουσία διεξαγωγής επιπρόσθετου διαχειριστικού ή άλλου ελέγχου.