Η Ελεγκτική Υπηρεσία ως ανεξάρτητο θεσμικό όργανο
Η Ελεγκτική Υπηρεσία αποτελεί το ανεξάρτητο θεσμικό όργανο της Πολιτείας που είναι επιφορτισμένο με τον έλεγχο της δημοσιονομικής διαχείρισης, όπως αυτή ασκείται από την εκτελεστική εξουσία. Ως θεσμός κατοχυρωμένος στο Σύνταγμα και ρυθμιζόμενος από το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο, η Υπηρεσία λειτουργεί με διοικητική και λειτουργική ανεξαρτησία, διασφαλίζοντας ότι ο έλεγχος των δημόσιων πόρων διεξάγεται με αντικειμενικότητα, επαγγελματισμό και διαφάνεια. Αποστολή της είναι η ενίσχυση της λογοδοσίας, η προστασία του δημοσίου συμφέροντος και η βελτίωση της αποτελεσματικότητας της κρατικής διοίκησης μέσα από τεκμηριωμένους ελέγχους και εποικοδομητικές εισηγήσεις.
Η λειτουργία της Ελεγκτικής Υπηρεσίας ρυθμίζεται μέσω αρκετών ισχυρών διατάξεων του Συντάγματος και αριθμού ειδικών και γενικών Νόμων, διασφαλίζοντας την ανεξαρτησία της από την εκτελεστική εξουσία και τον έλεγχο όλων των φορέων που διαχειρίζονται δημόσιους πόρους: Κεντρική Κυβέρνηση, Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Ειδικά Ταμεία, κρατικές επιχειρήσεις και άλλους Οργανισμούς.
Μέσα από τους ελέγχους και τις εκθέσεις της, η Ελεγκτική Υπηρεσία παρέχει στους πολίτες και στους αντιπροσώπους τους, δηλαδή τη Βουλή των Αντιπροσώπων, την αντικειμενική και αξιόπιστη πληροφόρηση που χρειάζονται για να αξιολογήσουν την απόδοση της εκτελεστικής εξουσίας αναφορικά με τη διαχείριση των δημόσιων πόρων. Με τον τρόπο αυτό, συνεισφέρει στη διαφάνεια, στον δημόσιο απολογισμό και στην πάταξη της διαφθοράς, έννοιες συνυφασμένες με τη χρηστή διοίκηση.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία ως Ανώτατο Ελεγκτικό Ίδρυμα
Η δράση των Ανώτατων Ελεγκτικών Ιδρυμάτων ανά τον κόσμο, στον έλεγχο του δημόσιου τομέα, διέπεται από πρότυπα ελέγχου, τα οποία εκδίδονται από τον Διεθνή Οργανισμό Ανώτατων Ελεγκτικών Ιδρυμάτων, γνωστό ως INTOSAI, ο οποίος είναι ένας αυτόνομος, ανεξάρτητος, μη-πολιτικοποιημένος Οργανισμός, με ειδικό συμβουλευτικό καθεστώς προς το Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο (ECOSOC) του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Ο INTOSAI εξέδωσε, το 1977, τη «Διακήρυξη της Λίμα σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις αρχές ελέγχου» (Πρότυπο ISSAI 1), η οποία περιλαμβάνει αναφορές στον σκοπό και τα είδη ελέγχου που διενεργούνται από τα Ανώτατα Ελεγκτικά Ιδρύματα, στην ανεξαρτησία των Ιδρυμάτων και τη σχέση τους με τη Βουλή των Αντιπροσώπων, την κυβέρνηση και τη διοίκηση, στις εξουσίες τους και στη μεθοδολογία που ακολουθούν.
Οι βασικές αρχές για τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας των Ανώτατων Ελεγκτικών Ιδρυμάτων περιλήφθηκαν στην «Διακήρυξη του Μεξικού» (Πρότυπο ISSAI 10) το 2007 και συνάδουν με τις πρόνοιες του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας (άρθρα 115 έως 117), καθώς και με τον περί της Καταθέσεως Στοιχείων και Πληροφοριών στον Γενικό Ελεγκτή της Δημοκρατίας Νόμο (N. 113(I)/2002).
Ελέγχοι που διεξάγονται απο την Ελεγκτική Υπηρεσία
Όπως ρητά αναφέρεται στις Ελεγκτικές Οδηγίες που έχουν εκδοθεί από τον Γενικό Ελεγκτή, οι έλεγχοι της Ελεγκτικής Υπηρεσίας διεξάγονται σύμφωνα με το Πλαίσιο Επαγγελματικών Διακηρύξεων του Διεθνούς Οργανισμού Ανώτατων Ελεγκτικών Ιδρυμάτων (IFPP), ενώ υιοθετεί επίσης τα Διεθνή Πρότυπα Αναθέσεων Επισκόπησης (ΔΠΑΕ – ISRE) και τα Διεθνή Πρότυπα Αναθέσεων Διασφάλισης (ΔΠΑΔ – ISAE), που εκδίδονται από τη Διεθνή Ομοσπονδία Λογιστών (IFAC), για τις εργασίες της που εμπίπτουν στο πλαίσιο αυτών των προτύπων. Η Ελεγκτική Υπηρεσία διενεργεί οικονομικούς, κανονιστικούς και διαχειριστικούς ελέγχους, όπως ορίζονται στο Πρότυπο ISSAI 100 («Θεμελιώδεις Αρχές Ελέγχου στον Δημόσιο Τομέα»), καθώς επίσης και τεχνικούς ελέγχους, βάσει του προτύπου ISSAI 5520 («Κατευθυντήριες γραμμές για τις βέλτιστες πρακτικές για τον έλεγχο της δημόσιας/ιδιωτικής χρηματοδότησης και των συμβάσεων παραχώρησης») και περιβαλλοντικούς ελέγχους βάσει των προτύπων ISSAI 5110 («Κατευθυντήριες γραμμές για τη διενέργεια ελέγχων δραστηριοτήτων με περιβαλλοντική προοπτική») και ISSAI 5120 («Περιβαλλοντικός έλεγχος στο πλαίσιο οικονομικών ελέγχων και ελέγχων συμμόρφωσης»).
- Οικονομικός έλεγχος:Ο οικονομικός έλεγχος αφορά στον έλεγχο των κρατικών λογαριασμών, καθώς και τον έλεγχο των οικονομικών καταστάσεων των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου και άλλων Οργανισμών, Ειδικών Ταμείων και των Αρχών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και αποσκοπεί στην έκφραση γνώμης αναφορικά τον βαθμό στον οποίο αυτές παρουσιάζουν αληθινή και δίκαιη εικόνα.
- Κανονιστικός έλεγχος ή έλεγχος συμμόρφωσης:Ο έλεγχος συμμόρφωσης μπορεί να διεξαχθεί ως ξεχωριστός έλεγχος ή ως μέρος ενός οικονομικού ή/και ενός διαχειριστικού ελέγχου. Οι έλεγχοι αυτοί αποσκοπούν στην αξιολόγηση του κατά πόσο οι ενέργειες του ελεγχόμενου συνάδουν με τις αρχές ή κανόνες που τον διέπουν. Οι αρχές και οι κανόνες αυτοί μπορεί να αφορούν στη συμμόρφωση με διατάξεις της νομοθεσίας, Κανονισμών ή συμφωνιών ή με τις γενικές αρχές χρηστής χρηματοοικονομικής διαχείρισης και συμπεριφοράς δημοσίων αξιωματούχων, σε σχέση με τις γενικές αρχές διοικητικού δικαίου. Ο έλεγχος συμμόρφωσης διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διασφάλιση ότι πληρούνται οι αρχές της διαφάνειας, λογοδοσίας και καλής διακυβέρνησης.
- Διαχειριστικός έλεγχος:Ο διαχειριστικός έλεγχος αφορά στην ανεξάρτητη εξέταση ενός προγράμματος, δραστηριότητας, λειτουργίας ή των συστημάτων διαχείρισης και διαδικασιών των ελεγχόμενων οργανισμών, με σκοπό την αξιολόγηση κατά πόσο η διαχείριση των πόρων τους γίνεται με τον πιο οικονομικό, αποδοτικό και αποτελεσματικό τρόπο.
- Τεχνικός έλεγχος:Ο τεχνικός έλεγχος αποσκοπεί στο να εξακριβωθεί κατά πόσο η εκτέλεση των δημοσίων συμβάσεων γίνεται αφενός, σύμφωνα με τους όρους/προδιαγραφές της σύμβασης, το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, καθώς και τον Προϋπολογισμό τους και αφετέρου, κατά τον πιο οικονομικό, αποδοτικό και αποτελεσματικό τρόπο και ότι τα έργα προγραμματίστηκαν, σχεδιάστηκαν και εκτελέστηκαν ικανοποιητικά. Ο έλεγχος αυτός περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την εξέταση των οικονομοτεχνικών μελετών σκοπιμότητας, των τεχνικών προδιαγραφών και σχεδίων, των όρων των προσφορών, των όρων των συμβολαίων, των διαδικασιών για ζήτηση, αξιολόγηση και κατακύρωση των προσφορών, καθώς και της διαδικασίας τροποποιήσεων/αλλαγών στις συμβάσεις.
- Περιβαλλοντικός έλεγχος:Ο περιβαλλοντικός έλεγχος αποτελεί συνήθως συνδυασμό οικονομικού ελέγχου, ελέγχου συμμόρφωσης και διαχειριστικού ελέγχου, αναφορικά με ένα συγκεκριμένο θέμα που σχετίζεται με την περιβαλλοντική διακυβέρνηση.
Το Πρότυπο ISSAI 20 («Αρχές Διαφάνειας και Λογοδοσίας») ρητά καθορίζει ότι τα Ανώτατα Ελεγκτικά Ιδρύματα δημοσιοποιούν τα πορίσματα και συστάσεις τους, εκτός αν αυτά καθορίζονται ως εμπιστευτικά από ειδικό Νόμο. Ειδική αναφορά στο εν λόγω Πρότυπο γίνεται στους ισχυρούς δεσμούς με τις αρμόδιες Κοινοβουλευτικές Επιτροπές. Για το θέμα της δημοσιοποίησης γίνεται η εξής αναφορά:
- Τα Ανώτατα Ελεγκτικά Ιδρύματα επικοινωνούν ανοικτά με τα ΜΜΕ και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, σχετικά με τις δραστηριότητές τους και οι Εκθέσεις Ελέγχου είναι προσβάσιμες στο κοινό.
- Τα Ανώτατα Ελεγκτικά Ιδρύματα ενθαρρύνουν το δημόσιο και ακαδημαϊκό ενδιαφέρον για τα πιο σημαντικά ευρήματά τους.
- Οι συνόψεις των Εκθέσεων Ελέγχου είναι διαθέσιμες σε μία από τις επίσημες γλώσσες του INTOSAI, πέραν από την επίσημη γλώσσα της χώρας.
- Τα Ανώτατα Ελεγκτικά Ιδρύματα αρχίζουν και διεκπεραιώνουν ελέγχους και εκδίδουν τις σχετικές εκθέσεις έγκαιρα. Η διαφάνεια και λογοδοσία ενισχύονται αν η ελεγκτική εργασία και η σχετική πληροφόρηση είναι επίκαιρη.
- Οι εκθέσεις των Ανώτατων Ελεγκτικών Ιδρυμάτων είναι προσβάσιμες και κατανοητές στο ευρύ κοινό, με χρήση διάφορων μέσων (π.χ. συνόψεις, γραφήματα, παρουσιάσεις σε βίντεο, ανακοινώσεις τύπου κ.ά
Αποστολή, όραμα, αξίες
Αποστολή μας
Η διενέργεια ανεξάρτητου, αξιόπιστου και τεκμηριωμένου οικονομικού, διαχειριστικού και κανονιστικού ελέγχου στον δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα, για σκοπούς δημόσιου απολογισμού, βέλτιστης διαχείρισης των δημόσιων πόρων και καταπολέμησης φαινομένων διαφθοράς και διαπλοκής.
Όραμα μας
Η συμβολή της Ελεγκτικής Υπηρεσίας στην αποτελεσματική και αποδοτική διαχείριση των δημόσιων πόρων. Η εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος μέσω της μείωσης των φαινομένων διασπάθισης δημόσιου χρήματος, διαφθοράς και διαπλοκής, και στη βελτίωση της οικονομικής αποδοτικότητας των δημοσίων δαπανών.
Αξίες μας
Ανεξαρτησία – από τους ελεγχόμενους φορείς
Αξιοπιστία – παροχή έγκυρης, ολοκληρωμένης και τεκμηριωμένης πληροφόρησης
Ακεραιότητα – άσκηση των δραστηριοτήτων μας με ανεξάρτητο, επαγγελματικό και δεοντολογικό τρόπο
Διαφάνεια – για την δράση της Δημόσιας Διοίκησης και παροχή έγκυρης, ολοκληρωμένης και τεκμηριωμένης πληροφόρησης
Αντικειμενικότητα – άσκηση καθηκόντων με αμεροληψία, χωρίς προκατάληψη και με αποτροπή καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων ή αθέμιτης επιρροής τρίτων
Συνεχής ανάπτυξη – η αναζήτηση συνεχώς αναβαθμισμένων γνώσεων για σύγχρονες προσεγγίσεις ελέγχου και μεγιστοποίησης της αξίας των δημοσίων πόρων
Επαγγελματισμός – υιοθέτηση υψηλών προτύπων ικανότητας, συμπεριφοράς και επιμέλειας
Διάχυση γνώσης και εμπειριών – η Ελεγκτική Υπηρεσία αποτελεί μανθάνοντα Οργανισμό όπου η γνώση και η εμπειρία αποτελούν κοινό εργαλείο δράσης
Το Λογότυπο μας
Η νέα οπτική ταυτότητα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας εκσυγχρονισμού της εικόνας και της επικοινωνίας της Υπηρεσίας μας.
Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού αποτελεί η δημιουργική αξιοποίηση των αρχικών «ΕΥ», τα οποία ενσωματώνονται σε ένα διακριτό, δυναμικό και εύκολα αναγνωρίσιμο σύμβολο.
Οι καθαρές γεωμετρικές γραμμές αποτυπώνουν τη σαφήνεια, την ακρίβεια, τη μεθοδικότητα και την αποφασιστικότητα που χαρακτηρίζουν το ελεγκτικό έργο. Παράλληλα, η αίσθηση κίνησης και κατεύθυνσης που δημιουργεί το σύμβολο παραπέμπει σε έναν θεσμό που προσαρμόζεται στις σύγχρονες απαιτήσεις, διατηρώντας παράλληλα αναλλοίωτες τις αξίες και τις αρχές του.
Η επιλογή του μπλε και του γαλάζιου ενισχύει τον θεσμικό χαρακτήρα της ταυτότητας. Το μπλε συνδέεται με τη σοβαρότητα, την αξιοπιστία, τη σταθερότητα και την εμπιστοσύνη, ενώ το γαλάζιο προσθέτει μια πιο σύγχρονη, ανοιχτή και εξωστρεφή διάσταση.
Η νέα ταυτότητα επιδιώκει, επομένως, να συνδυάσει δύο βασικές διαστάσεις: τη θεσμική σταθερότητα και τη σύγχρονη εξωστρέφεια. Να αποτυπώνει την αξιοπιστία και την ανεξαρτησία που χαρακτηρίζουν την Ελεγκτική Υπηρεσία, αλλά και τη δυναμική ενός σύγχρονου θεσμού που εξελίσσεται, προσαρμόζεται και ενισχύει διαρκώς τον τρόπο με τον οποίο επιτελεί την αποστολή του.